Wikiversity
Šablon:Calendar/Sun1stMonthStartpn. |
Šablon:Calendar/Sun1stMonthStartsr. |
Šablon:Calendar/Sun1stMonthStartsb. |
5. maj/svibanj (5. 5.) je 125. dan godine po gregorijanskom kalendaru (126. u prijestupnoj godini). Do kraja godine ima još 238 dana.
Događaji
- 1855. — Crnogorski knez Danilo I Petrović doneo Opšti zemaljski zakonik, u koji su unete imovinske i poreske reforme.
- 1860. — Italijanski revolucionar Đuzepe Garibaldi sa svojih "1.000 crvenih košulja" isplovio iz Đenove prema Siciliji, koju je osvojio krajem jula.
- 1904. — Na brdu Volujica kod Bara postavljena radio-telegrafska stanica Markonijevog sistema, prva na Balkanu.
- 1912. — Dragutin Novak, prvi hrvatski pilot, pobjeđuje na aeromitingu u Grazu gdje doživljava pad.
- 1930. — Britanske vlasti u Indiji uhapsile Mahatmu Gandija zbog njegove kampanje građanske neposlušnosti.
- 1936. — Italijanske trupe pod komandom feldmaršala Pjetra Badolja okupirale Adis Abebu, prestonicu Etiopije.
- 1941. — Drugi svetski rat: U oslobođenu Adis Abebu, glavni grad Etiopije, ušao car te zemlje Haile Selasije I.
- 1945. — Drugi svetski rat: Sovjetske trupe u Drugom svetskom ratu ušle u mesto Pinemunde, odakle su Nemci ispaljivali rakete "Fau1" i "Fau 2".
- Trupe SAD oslobodile nemački nacistički koncentracioni logor "Mathauzen".
- Praški ustanak protiv njemačke nacističke vlasti.
- 1954. — General Alfredo Štresner vojnim udarom oborio predsednika Paragvaja Federika Čavesa, počevši tako tridesetčetvorogodišnju diktaturu.
- 1955. — Odlukom saveznika Savezna Republika Nemačka ponovo stekla suverenitet.
- 1961. — Iz Kejp Kanaverala lansiran kosmički brod "Merkjuri", prva kosmička letelica SAD s ljudskom posadom, kojim je upravljao Alen Bartlet Šepard.
- 1978. — Teroristička organizacija "Crvene brigade" saopštila da je ubila bivšeg premijera Italije Alda Mora, otetog u martu 1978. Njegovo telo nađeno dva dana kasnije u jednom automobilu u centru Rima.
- 1981. — Bobi Sends, prvi od 10 pripadnika IRA, umro u zatvoru "Mejz" u Severnoj Irskoj od posledica štrajka glađu.
- 1990. — U Zagrebu je održan 35. izbor za pjesmu Europe, Eurosong. Pobjednik je bio Talijan Toto Cutugno s pjesmom "Insieme:1992" (Zajedno:1992.).
- 1996. — U prisustvu španskog kralja Huana Karlosa, konzervativni lider, novi premijer Hose Maria Asnar, položio zakletvu, posle 13 godina vladavine socijalista.
- 1999. — Indonezija i Portugal potpisali dokument kojim je priznata nezavisnost Istočnog Timora.
- 2001. — Pripadnici pobunjeničke grupe "Unita" u Angoli kidnapovali 51 dečaka i 9 devojčica iz internata za ratnu siročad izvan Kaksita, severoistočno od Luande. Poginulo oko 200 civila.
- 2003. — Haški tribunal podigao optužnicu protiv bivšeg načelnika Državne bezbednosti Srbije Jovice Stanišića i bivšeg komandanta Jedinice za specijalne operacije Franka Simatovića, kojom se terete za učešće u zajedničkom zločinačkom poduhvatu uklanjanja nesrba u Hrvatskoj i Bosni i Hercegovoni, od 1991. do 1995. Uhapšeni 13. marta u policijskoj akciji "Sablja" a posle podizanja optužnice izručeni sudu u Hagu.
- 2006. — Ugašeni RTS 3 i Radio 101.
.
Rođenja
- 1747. — Leopold II., njemačko-rimski car, ugarsko-hrvatski i češki kralj.
- 1813. — Sören Kierkegaard, danski filozof.
- 1815. — Ežen Martin Labiš, francuski pisac komedija i vodvilja. .
- 1818. — Karl Marx, njemački filozof i političar.
- 1864. — Henryk Sienkiewicz, poljski književnik († 1916.).
- 1883. — Petar Konjović, srpski kompozitor i muzički pisac. († 1970)..
- 1919. — Georgios Papadopoulos, grčki diktator.
- 1920. — Boro Andov, makedonski pisac († 1983.).
- 1921. — Franjo Rupnik, hrvatski bivši nogometaš i državni reprezentativac († 2000.).
- 1960. — Svetislav Goncić, srpski glumac.
- 1960. — Vlasta Ramljak, hrvatska kazališna, televizijska i filmska glumica.
- 1968. — Dariusz Michalczewski, poljski bokser.
- 1975. — Ivica Pucar, hrvatski kazališni, televizijski i filmski glumac.
- 1976. — Juan Pablo Sorín, argentinski nogometaš i tv-komentator.
- 1979. — Dubravka Kovjanić, srpska filmska, televizijska i pozorišna glumica.
- 1989. — Chris Brown, američki R&B pjevač, pisac pjesama, plesač, redatelj spotova i glumac.
.
Smrti
- 1705. — Leopold I, rimsko-nemački car. (*1640)..
- 1821. — Napoléon Bonaparte, francuski car Napoléon I.
- 1941. — Kraljica Natalija Obrenović, kraljica Srbije 1882-1888. (*1859).
- 1969. — Slavko Ježić, hrvatski književnik, književni povjesničar i prevoditelj (* 1895.).
- 1977. — Ludvig Erhard, nemački državnik i ekonomista. .
- 1993. — Irving Hou, američki pisac i intelektualac. .
- 2003. — Valter Sisulu, jedan od veterana u borbi protiv belaca u Južnoj Africi.
- 2010. — Zvonimir Levačić, politički analitičar, filozof, TV voditelj, komičar i ministar obrane parodijskog projekta države Pešćenice (* 1943.).
.
Blagdani/Praznici
- Srpska pravoslavna crkva slavi:.
.
Vidi takođe: Godišnji kalendar - Dnevni kalendar