LIMSwiki
Spis treści
![]() | |
Twórca | |
---|---|
Pierwsze dzieło | |
Data powstania |
9 maja 1955 |
Właściciel | |
Strona internetowa |
Muppety, mapety[1] (ang. The Muppets) – lalki teatralne stworzone w 1955 przez amerykańskiego lalkarza, reżysera i scenarzystę Jima Hensona. Imitują one ludzi, zwierzęta oraz fantastyczne stwory. Media związane z franczyzą muppetów cechuje specyficzne poczucie humoru, wyróżniające się abstrakcyjnością, absurdem i odwołaniami do popkultury. Akcja filmów i seriali najczęściej odnosi się do wystawianych przez muppety rewii[2]. Obecnie prawa autorskie do muppetów posiada Walt Disney Company.
Nazwa „muppet” wzięła się z połączenia angielskich słów „marionette” (pol. marionetka) i „puppet” (pol. lalka teatralna)[2].
Historia
![](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/9e/Jim_Henson_%281989%29_headshot_%28cropped%29.jpg/220px-Jim_Henson_%281989%29_headshot_%28cropped%29.jpg)
Po raz pierwszy lalki teatralne zwane przez ich twórcę, Jima Hensona, muppetami[3] pojawiły się w 1955[4] w serii krótkich skeczy Sam and Friends na kanale WRC-TV. W serialu debiutował także ulubiony muppet Hensona, Kermit Żaba[3]. W 1958 Henson, z myślą o rozwoju swojej franczyzy, założył przedsiębiorstwo branży rozrywkowej Muppets, Inc[5]. Program Sam and Friends był emitowany przez sześć lat, do 1961[4].
W latach 60. XX wieku, poszczególne muppety występowały w różnych programach telewizyjnych, takich jak The Jimmy Dean Show, The Ed Sullivan Show, The Today Show, a także Ulica Sezamkowa. W 1976 Jim Henson stworzył serial Muppet Show, o muppetach wystawiających cotygodniową rewię. Do każdego odcinka zapraszano sławnego gościa ze świata filmu lub muzyki. Łącznie przez 5 lat wyprodukowano 120 odcinków w ponad stu różnych krajach. W tym czasie serial osiągnął sukces komercyjny i został wyróżniony nagrodami Emmy oraz BAFTA[2].
W 1979 powstał pierwszy film pełnometrażowy z muppetami. Była to Wielka wyprawa muppetów[6]. W latach 90. filmy o muppetach zaczęły czerpać inspiracje z literackiej klasyki. Pojawiły się między innymi adaptacje Opowieści wigilijnej Charlesa Dickensa i Wyspy skarbów Roberta Louisa Stevensona[2].
Przed swoją śmiercią w 1990 Jim Henson negocjował sprzedaż franczyzy przedsiębiorstwu The Walt Disney Company[7]. 21 lutego 2000 rodzina Hensona sprzedała wytwórnię The Jim Henson Company (dawne Muppets, Inc.), a wraz z nią franczyzę, niemieckiej firmie EM.TV za 680 milionów dolarów amerykańskich[8]. W 2003 z powodu problemów finansowych EM.TV Hensonowie odkupili wytwórnię i franczyzę[9]. W 2004 The Jim Henson Company zostało sprzedane przedsiębiorstwu The Walt Disney Company[10] za 75 milionów dolarów amerykańskich[11].
Przez lata nie powstał żaden film kinowy, ani serial z udziałem muppetów. W 2009 The Walt Disney Company zaczęło prowadzić działania mające na celu przywrócenie popularności muppetów, między innymi za pomocą filmów na YouTube i seriali internetowych[11]. Opublikowana na oficjalnym kanale muppetów na YouTube parodia teledysku i piosenki Bohemian Rhapsody zespołu Queen osiągnęła 10 milionów wyświetleń w ciągu pierwszych dwóch tygodni i zdobyła nagrodę Webby Award[12]. Po około dziesięcioletniej przerwie wyprodukowano nowy film o muppetach, zatytułowany Muppety[13].
Postacie
Powstało wiele lalek teatralnych, zwanych muppetami, które imitują ludzi, zwierzęta oraz fantastyczne stwory[2]. Ze względu na ograniczenia ruchowe lalkarzy, większość muppetów jest leworęczna[14]. Niektóre z tych postaci należą do stałej obsady i częściej od innych pojawiają się w różnych mediach[2]. Są to między innymi:
Nazwa | Opis | Przypis |
---|---|---|
Kermit Żaba | Ulubiony muppet Jima Hensona, często pełniący rolę przywódcy muppetów. | [2] |
Miś Fozzie | Miś, zastępca Kermita i nieudolny komik sceniczny. | [2] |
Gonzo | Kaskader, przedstawiciel nieznanego gatunku. | [2] |
Szwedzki Kucharz | Ludzki kucharz, który mówi ze sztucznym szwedzkim akcentem i gotując podrzuca dziwne składniki potraw. | [2] |
Panna Piggy | Świnka zakochana w Kermicie i zazdrosna o niego. | [2] |
Waldorf i Statler | Ludzcy staruszkowie i malkontenci zawsze obserwujący widowiska muppetów z loży i odnoszący się do nich z sarkazmem. | [2] |
Zwierzak | brakujące ogniwo ewolucji, nadpobudliwy perkusista. | [2] |
Filmy
Seriale
Tytuł | Data rozpoczęcia | Data zakończenia | Stacja telewizyjna | Przypis |
---|---|---|---|---|
Sam and Friends | (dts) | 9 maja 1955(dts) | 15 grudnia 1961WRC-TV | [25] |
Muppet Show | (dts) | 7 września 1976(dts) | 15 lutego 1981Syndicated | [26] |
Mapeciątka | (dts) | 15 września 1984(dts) | 2 listopada 1991CBS | [27] |
Jim Henson's Little Muppet Monsters | (dts) | 14 kwietnia 1989(dts) | 30 grudnia 1990NBC | [28] |
Wieczór z muppetami | (dts) | 8 marca 1996(dts) | 8 lutego 1998ABC | [29] |
Muppety | (dts) | 21 lipca 2015(dts) | 29 lutego 2016ABC | [30] |
Mapeciątka | (dts) | 23 marca 2018– | Disney Channel / Disney Junior | [31] |
Gry komputerowe
Tytuł | Gatunek | Data premiery | Platforma | Producent | Wydawca | Przypis |
---|---|---|---|---|---|---|
Mapeciątka: Wesoła Lokomotywa | Logiczne | (dts) | 25 lutego 2002PC | Compedia | Compedia | [32] |
Muppet Pinball Mayhem | Zręcznościowe, pinball | (dts) | 29 maja 2002GBA | NewKidCo International Inc. | NewKidCo International Inc. | [33] |
Muppet Party Cruise | Towarzyskie | (dts) | 11 listopada 2003GCN | Mass Media | TDK Mediactive | [34] |
(dts) | 13 listopada 2003PlayStation 2 |
Odbiór
![](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/5/51/Kermit_the_frog_hollywood_walk_of_fame.jpg/220px-Kermit_the_frog_hollywood_walk_of_fame.jpg)
W mediach związanych z franczyzą muppety często są kreowane na prawdziwych celebrytów wystawiających przedstawienia dla ludzi oraz innych muppetów. Ich popularność sprawiła, że w ten sam sposób zaczęła ich traktować także część dziennikarzy. Muppety wielokrotnie występowały w programach typu talk show i udzielały wywiadów dla telewizji[35].
Pierwszymi muppetami, które wystąpiły w medium spoza franczyzy byli Pies Rowlf i Baskerville, którzy w 1962 wystąpili w reklamie karmy dla psów Purina Dog Chow. Później muppety występowały między innymi w rolach prezenterów na rozdaniach nagród Emmy i Oscarów[14].
Kermit Żaba jako gość prowadził takie programy jak Tonight Show, Jimmy Kimmel Live! i prima apprilisowy odcinek Larry King Live. Jon Stewart przeprowadzał z nim wywiad w swoim The Daily Show. Był również gościem programu 60 Minutes[14].
Panna Piggy była wielokrotnie przedstawiana jako ikona stylu i feminizmu. Pojawiała się na licznych rozkładówkach kultowych kobiecych pism. Wystąpiła jako gościnny juror w programie Project Runaway oraz w E! Fashion Police. W 2015 roku otrzymała nagrodę Sackler Center nagradzającą feministki biorące aktywny udział w kulturze. Następnie napisała esej dla magazynu Time zatytułowany Dlaczego jestem feministyczną świnią[14].
W 2012 muppety otrzymały swoje gwiazdy na Alei Gwiazd w Los Angeles[36].
Filmy dla dorosłych Przedstawiamy Feeblesów Petera Jacksona i Rozpruci na śmierć Briana Hensona były inspirowane muppetami[37].
Przypisy
- ↑
mapet [w:] Wielki słownik ortograficzny [online], PWN [dostęp 2024-02-09].
- ↑ a b c d e f g h i j k l m Skąd się wzięły Muppety? [online], Filmy Interia, 26 stycznia 2012 [dostęp 2019-06-30] (pol.).
- ↑ a b Jim Naughton: Jim Henson friends, where it all began. The Washington Post, 1990-05-17. [dostęp 2019-06-30]. (ang.).
- ↑ a b Mushmellon Puppet from Sam and Friends [online], National Museum of American History [dostęp 2019-06-30] (ang.).
- ↑ Sonia Shechet Epstein |, Sloan Science & Film [online], Sloan Science & Film, 30 czerwca 2017 [dostęp 2019-07-01] (ang.).
- ↑ The Muppet Movie. Rotten Tomatoes. [dostęp 2019-07-01]. (ang.).
- ↑ John Swansburg , Muppet Man, „The New York Times”, 6 grudnia 2013, ISSN 0362-4331 [dostęp 2019-07-01] (ang.).
- ↑ Germany's EM.TV buys Henson for $680 million [online], Muppet Central News, 21 lutego 2000 [dostęp 2019-07-01] (ang.).
- ↑ Brooks Barnes , Disney Prepares to Use Its Marketing Magic to Bring Back the Muppets, „The New York Times”, 18 września 2008, ISSN 0362-4331 [dostęp 2019-07-02] (ang.).
- ↑ Gary Susman , Disney buys the Muppets [online], EW.com, 18 lutego 2004 [dostęp 2019-07-02] (ang.).
- ↑ a b Brent Lang , Disney Dusts Off its Muppet Brand [online], TheWrap, 5 stycznia 2009 [dostęp 2019-07-02] (ang.).
- ↑ Megan O’Neill , How The Muppets Made A Comeback On YouTube [online], adweek.com, 20 lipca 2010 [dostęp 2019-07-02] (ang.).
- ↑ Ramin Setoodeh , Ramin Setoodeh , How Kermit and the Muppets Got Their Mojo Back [online], Variety, 11 marca 2014 [dostęp 2019-07-02] (ang.).
- ↑ a b c d Przemysław Dobrzyński , Kermit wraca! 8 faktów o Muppetach, które powinieneś znać [online], Spider's Web, 26 lutego 2018 [dostęp 2019-07-04] (pol.).
- ↑ Muppety jada do Hollywood w bazie IMDb (ang.)
- ↑ Muppety na tropie w bazie IMDb (ang.)
- ↑ Muppety na Manhattanie w bazie IMDb (ang.)
- ↑ Nieznana opowiesc wigilijna w bazie IMDb (ang.)
- ↑ Muppety na Wyspie Skarbów w bazie IMDb (ang.)
- ↑ Muppety z kosmosu w bazie IMDb (ang.)
- ↑ Gwiazdka muppetów w bazie IMDb (ang.)
- ↑ The Muppets' Wizard of Oz w bazie IMDb (ang.)
- ↑ Muppety w bazie IMDb (ang.)
- ↑ Muppety: Poza prawem w bazie IMDb (ang.)
- ↑ Sam and Friends w bazie IMDb (ang.)
- ↑ Muppety w bazie IMDb (ang.)
- ↑ Mapeciątka w bazie IMDb (ang.)
- ↑ The Jim Henson Hour w bazie IMDb (ang.)
- ↑ Wieczór z muppetami w bazie IMDb (ang.)
- ↑ Muppety w bazie IMDb (ang.)
- ↑ Muppet Babies w bazie IMDb (ang.)
- ↑ Mapeciątka: Wesoła Lokomotywa, Baby Muppets [online], Gry-Online [dostęp 2019-07-04] (pol.).
- ↑ Muppet Pinball Mayhem GBA [online], Gry-Online [dostęp 2019-07-04] (pol.).
- ↑ Muppet Party Cruise PS2, GCN [online], Gry-Online [dostęp 2019-07-04] (pol.).
- ↑ Reid Nakamura , Why the Media Won't Stop Treating the Muppets Like Real People [online], TheWrap, 22 września 2015 [dostęp 2019-07-04] (ang.).
- ↑ Anna Gorman , Muppets to get star on Hollywood Walk of Fame [online], LA Times Blogs - L.A. NOW, 20 marca 2012 [dostęp 2019-07-04] (ang.).
- ↑ Krystle Mullin , How Peter Jackson's Low-Budget Cult Comedy 'Meet the Feebles' Inspired 'The Happytime Murders' [online], The Hollywood Reporter, 1 maja 2018 [dostęp 2019-07-04] (ang.).