Bioinformatics Wiki
Mundarija
James Dean | |
---|---|
![]() | |
Tavalludi |
James Byron Dean 1931-yil 8-fevral |
Vafoti |
1955-yil 30-sentyabr Cholame, California, AQSh |
Fuqaroligi | AQSh |
Kasbi | Aktror |
Faoliyat yillari | 1950-yildan 1955-yilgacha |
Otasi | Winton Dean |
Onasi | Mildred Marie Wilson |
Veb-sayti | jamesdean.com |
Imzosi | |
![]() |
James Byron Dean (talaffuzi: Jeyms Bayron Din; 1931-yil 8-fevral — 1955-yil 30-sentyabr) — amerikalik aktyor. U oʻzining eng mashhur filmi „Rebel Without a Cause“ (1955) sarlavhasida ifodalanganidek, u oʻsmirlik umidsizlik va ijtimoiy begonalashuvning madaniy belgisi sifatida esga olinadi. Uning yulduzligini belgilagan boshqa ikkita rol: „East of Eden“ (1955) filmidagi Cal Trask va „Gigant“ dagi Jett Rink (1956) boʻlgan.
1955-yil 30-sentabrda avtohalokatda vafot etganidan so‘ng Dean "East of Eden" filmidagi roli uchun vafotidan so‘ng „Eng yaxshi aktyor“ nominatsiyasida Akademiya mukofoti olgan birinchi aktyor bo‘ldi. Keyingi yili „Gigant“ filmidagi roli uchun ikkinchi nominatsiyani olganidan soʻng, Dean vafotidan keyin ikkita aktyorlik nominatsiyasiga ega boʻlgan yagona aktyor boʻldi[1]. 1999-yilda Amerika Kino Instituti uni AFI’s 100 Years… 100 Stars roʻyxatida Oltin asr Gollivudning eng yaxshi erkak kino yulduzlari roʻyxatida 18-oʻringa qoʻydi[2].
Yoshligi va taʼlimi
Jeyms Bayron Dean 1931-yil 8-fevralda Indiana shtatining Marion shahridagi 4-koʻcha va Makklyur koʻchasi burchagidagi Seven Gables kvartirasida[3] Mildred Marie (Wilson) va Winton Deanning yagona farzandi boʻlib tugʻilgan. U, shuningdek, onasi qisman tubjoy amerikalik ekanligini va otasi „Mayflowerdan kuzatilishi mumkin boʻlgan asl koʻchmanchilar qatoriga“ tegishli ekanligini aytdi[4]. Otasi stomatolog boʻlish uchun fermerlikni tark etganidan olti yil oʻtgach, Dean oilasi bilan Kaliforniyaning Santa Monika shahriga koʻchib oʻtdi. U Kaliforniyaning Los-Anjelesdagi Brentvud mahallasidagi Brentvud jamoat maktabiga oʻqishga kirgan, ammo koʻp oʻtmay McKinley boshlangʻich maktabiga oʻtkazilgan[5]. Oila u yerda bir necha yil oʻtkazdi va barcha maʼlumotlarga koʻra, Dean onasiga juda yaqin edi. Michael DeAngelisning soʻzlariga koʻra, unasi Deanni tushunishga qodir boʻlgan yagona odam" edi[6]. 1938-yilda onasi toʻsatdan oʻtkir oshqozon ogʻrigʻiga duch keldi va tezda vazn yoʻqotishni boshladi. Dean toʻqqiz yoshida bachadon saratonidan vafot etdi[5]. Oʻgʻliga gʻamxoʻrlik qila olmay, Deanning otasi uni xolasi va amakisi Ortense va Marcus Winslow bilan birga, Indiana shtatining Fairmount shahridagi fermasida yashashga yubordi[7]. U yerda Dean ularning Quaker xonadonida tarbiyalangan[8]. Deanning otasi Ikkinchi jahon urushida qatnashgan va keyin yana boshqa ayolga uylangan.
Shaxsiy hayot
Ssenariy muallifi William Bast, Deanning eng yaqin do‘stlaridan biri bo‘lgan, buni Deanning oilasi ham tan olgan[9]. Bastning soʻzlariga koʻra, u UCLA va keyinchalik Nyu-Yorkda Deanning xonadoshi boʻlgan va hayotining soʻnggi besh yili davomida Deanni bilar edi[10]. UCLAda boʻlganida, Dean CBS telekanalining aktrisasi Beverly Wills va sinfdoshi Jeanette Lewis bilan uchrashdi. Bast va Dean ular bilan tez-tez uchrashishdi. Wills Dean bilan yolg‘iz uchrasha boshladi, keyinroq Bastga: „Bill, biz sizga aytadigan gapimiz bor. Bu Jimmi va men. Aytmoqchimanki, biz sevib qoldik[11]“. Deanning „portlashi“ ortidan, boshqa bir kishi undan raqsga tushishni soʻragach, ular ajralishdi[11][12][10][13][14]. „Surviving James Dean“ kitobida Bast Dean bilan munosabatlarining tabiati haqida koʻproq ochiqroq boʻlib, ular Borrego Springsdagi mehmonxonada bir kechada sevishganliklarini yozgan[15]. Bast oʻz kitobida ularning ishtirokidagi qiyin vaziyatlarni ham tasvirlab bergan.
Filmografiyasi
Film
Yil | Film nomi | Rol | Rejissyor |
---|---|---|---|
1951 | Fixed Bayonets! | Doggie | Samuel Fuller |
1952 | Sailor Beware | Boxing Trainer | Hal Walker |
1952 | Deadline — U.S.A. | Copyboy | Richard Brooks |
1952 | Has Anybody Seen My Gal? | Youth at Soda Fountain | Douglas Sirk |
1953 | Trouble Along the Way | Football Spectator | Michael Curtiz |
1955 | East of Eden | Cal Trask | Elia Kazan |
1955 | Rebel Without a Cause | Jim Stark | Nicholas Ray |
1956 | Giant | Jett Rink | George Stevens |
Televizion
Yil | Serial nomi | Rol |
---|---|---|
1951 | Family Theater | John the Apostle |
1951 | The Bigelow Theatre | Hank |
1951 | The Stu Erwin Show | Randy |
1952 | CBS Television Workshop | G.I. |
1952 | Hallmark Hall of Fame | Bradford |
1952 | The Web | Oʻzi |
1952-1953 | Kraft Television Theatre | Various Characters |
1952-1955 | Lux Video Theatre | Various Characters |
1953 | The Kate Smith Hour | The Messenger |
1953 | You Are There | Robert Ford |
1953 | Treasury Men in Action | Various Characters |
1953 | Tales of Tomorrow | Ralph |
1953 | Westinghouse Studio One | Various Characters |
1953 | The Big Story | Rex Newman |
1953 | Omnibus | Bronco Evans |
1953 | Campbell Summer Soundstage | Various Characters |
1953 | Armstrong Circle Theatre | Joey Frasier |
1953 | Robert Montgomery Presents | Paul Zalinka |
1953-1954 | Danger | Various Characters |
1954 | The Philco Television Playhouse | Rob |
1954 | General Electric Theater | Various Characters |
1955 | The United States Steel Hour | Fernand Lagarde |
1955 | Schlitz Playhouse | Jeffrey Latham |
Manbalar
- ↑ David S. Kidder. The Intellectual Devotional Modern Culture: Revive Your Mind, Complete Your Education, and Converse Confidently with the Culturati. Rodale, October 14, 2008 — 228 bet. ISBN 978-1-60529-793-4. 2013-yil 21-iyulda qaraldi. „Dean was the first to receive a posthumous Academy Award nomination for acting and is the only actor to have received two such posthumous nominations.“
- ↑ „AFI's 100 Years...100 Stars“. American Film Institute. 2013-yil 13-yanvarda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2016-yil 25-fevral.
- ↑ Chris Epting. The Birthplace Book: A Guide to Birth Sites of Famous People, Places, & Things. Stackpole Books, June 1, 2009 — 163 bet. ISBN 978-0-8117-4018-0.
- ↑ David Dalton. James Dean: The Mutant King : a Biography. Chicago Review Press, 2001 — 2 bet. ISBN 978-1-55652-398-4.
- ↑ 5,0 5,1 George C. Perry. James Dean. DK Publishing, Incorporated, 2005 — 27 bet. ISBN 978-0-7566-0934-4.
- ↑ Michael DeAngelis. Gay Fandom and Crossover Stardom: James Dean, Mel Gibson, and Keanu Reeves. Duke University Press, August 15, 2001 — 97 bet. ISBN 0-8223-2738-4.
- ↑ Val Holley. James Dean: Tribute to a Rebel. Publications International, September 1991 — 18 bet. ISBN 978-1-56173-148-0.
- ↑ Robert Tanitch. The Unknown James Dean. Batsford, 1997 — 114 bet. ISBN 978-0-7134-8034-4.
- ↑ Perry, George, James Dean, London, New York: DK Publishing, 2005, p. 68 („Authorized by the James Dean Estate“)
- ↑ 10,0 10,1 Bast 2006, ss. 133, 183–232
- ↑ 11,0 11,1 Dalton, David. James Dean: The Mutant King: A Biography, Chicago Review Press (1974) p. 151
- ↑ William Bast, James Dean: a Biography, New York: Ballantine Books, 1956
- ↑ Riese, Randall, The Unabridged James Dean: His Life from A to Z, Chicago: Contemporary Books, 1991, pp. 41, 238
- ↑ Alexander, Paul, Boulevard of Broken Dreams: The Life, Times, and Legend of James Dean, New York: Viking, 1994, p. 87
- ↑ Bast 2006, ss. 133, 150, 183