Type a search term to find related articles by LIMS subject matter experts gathered from the most trusted and dynamic collaboration tools in the laboratory informatics industry.
Sylwedd cemegol yw gwenwyn sy'n achosi aflonyddwch i organebau, trwy niweidio iechyd neu ladd pan caiff ei lyncu, ei anadlu, neu ei amsugno.[1] Tocsin yw gwenwyn naturiol, a tocsicant yw gwenwyn a greir gan fodau dynol.
Defnyddir y term "gwenwyn" i ddisgrifio sylwedd sy'n achosi niwed mewn maint cymharol bychan, ond yn dechnegol mae'n amhosib i ddweud bod sylwedd yn gwbl wenwynig neu'n anwenwynig. Mae gan bob sylwedd lefelau gwahanol o wenwyndra, ac yn ôl rhai tocsicolegwyr mae pob sylwedd yn "wenwynig", yn dibynnu ar y dos.[1] Oherwydd hyn, y diffiniad ymarferol o wenwyn yw sylwedd sydd yn peri perygl realistig.
Yn glinigol rhennir gwenwynau yn ddau gategori: gwenwynau sy'n ymateb i driniaethau neu wrthwenwynau, a gwenwynau sydd heb driniaeth benodol. Mae datblygu triniaethau yn erbyn gwenwynau yn tynnu sylw llawer o ymchwil meddygol, ond ychydig yw'r gwrthwenwynau effeithiol sydd ar gael, er bod camau mawr wedi eu cyrraedd mewn maes gwrth-docsinau.[1]
Mae bodau dynol wedi defnyddio gwenwyn ers talwm yn fwriadol i ladd ei gilydd ac i ladd eu hunain. Mae gwenwyno'n anfwriadol yn peri risg iechyd cyhoeddus ar draws y byd.[2] Gall wenwyno'n anfwriadol gynnwys ymosodiad gan anifail gwenwynig megis brathiad neidr neu bigiad sgorpion, gorddos o gyffuriau, neu drychineb ddiwydiannol megis trychineb Bhopal.